Câu 1 (trang 100 sgk Ngữ văn 12 Tập 1): Văn bản Nhật kí Đặng Thuỳ Trâm có sự kết hợp giữa ngôn ngữ trang trọng và ngôn ngữ thân mật. Em hãy chỉ ra những đặc điểm của hai kiểu ngôn ngữ này trong đoạn trích sau:

a) Ai lại không tha thiết với mùa xuân, ai lại không muốn cái sáng ngời trong đôi mắt và trên đôi môi căng mọng khi cuộc đời còn ở tuổi hai mươi? Nhưng… tuổi hai mươi của thời đại này đã phải dẹp lại những ước mơ hạnh phúc mà lẽ ra họ phải có… Ước mơ bây giờ là đánh thắng giặc Mỹ, là Độc lập, Tự do của đất nước. Từ ước mơ đó mới có được những gì gọi là của riêng mình. Mình cũng như những thanh niên khác đã lên đường ra tiền tuyến, và tuổi trẻ qua đi giữa tiếng bom rơi đạn nổ.

b) Được thư mẹ… mẹ của con ơi, mỗi dòng chữ, mỗi lời nói của mẹ thấm nặng yêu thương, như những dòng máu chảy về trái tim khao khát nhớ thương của con. Ôi! Có ai hiểu lòng con ao ước được về sống giữa gia đình, dù chỉ là giây lát đến mức nào không? Con vẫn hiểu điều đó từ lúc bước chân lên chiếc ô tô đưa con vào con đường bom đạn.

Trả lời:

a.

Ngôn ngữ trang trọng được thể hiện qua cách tác giả diễn đạt những ước mơ và khát vọng của tuổi trẻ trong thời chiến tranh. Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ trang trọng để nói về sự hy sinh, lòng quyết tâm và tình yêu đất nước của những người trẻ tuổi. Ví dụ: “Ước mơ bây giờ là đánh thắng giặc Mỹ, là Độc lập, Tự do của đất nước. Từ ước mơ đó mới có được những gì gọi là của riêng mình.”

Ngôn ngữ thân mật được thể hiện qua cách tác giả miêu tả những cảm xúc, tình cảm riêng tư và suy nghĩ của mình. Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ thân mật để tạo sự gần gũi, thân thiện với người đọc, giúp họ cảm nhận được sự chân thực, sống động của cuộc sống và con người trong thời chiến tranh. Ví dụ: “Ai lại không tha thiết với mùa xuân, ai lại không muốn cái sáng ngời trong đôi mắt và trên đôi môi căng mọng khi cuộc đời còn ở tuổi hai mươi?”

b.

Ngôn ngữ trang trọng được thể hiện qua cách tác giả diễn đạt những cảm xúc sâu sắc, những suy nghĩ chân thật của mình. Tác giả đã sử dụng ngôn ngữ trang trọng để nói về tình yêu thương của mẹ, lòng nhớ thương gia đình và quê hương, và sự hi sinh trong cuộc chiến tranh. Ví dụ “Có ai hiểu lòng con ao ước được về sóng giữa gia đình, dù chỉ là giây lát đến mức nào không? Con vẫn hiểu điều đó từ lúc bước chân lên chiếc ô tô đưa con vào con đường bom đạn.”

Ngôn ngữ thân mật được thể hiện qua cách tác giả miêu tả những cảm xúc, tình cảm riêng tư và suy nghĩ của mình, tác giả đã sử dụng ngôn ngữ thân mật để tạo sự gần gũi, thân thiện với người đọc, giúp họ cảm nhận được sự chân thực, sống động của cuộc sống và con người trong thời chiến tranh. Ví dụ: “Được thư mẹ… mẹ của con ơi, mỗi dòng chữ, mỗi lời nói của mẹ thấm nặng yêu thương, như những dòng máu chảy về trái tim khao khát nhớ thương của con.”