Soạn bài Làm một bài thơ tám chữ

Đề bài (trang 24 sgk Ngữ văn 9 Tập 1): Làm một bài thơ tám chữ thể hiện cảm xúc của em về gia đình, bạn bè, thiên nhiên …

Bước 1: Chuẩn bị

• Đọc lại những bài thơ ở phần Đọc để học cách thể hiện cảm xúc, suy ngẫm về cuộc sống của các nhà thơ. Ví dụ: cách thể hiện tình yêu quê hương của nhà thơ Tế Hanh, cách thể hiện tình cảm đối với bà của nhà thơ Bằng Việt…

• Quan sát, suy ngẫm về cuộc sống xung quanh: hình ảnh quê hương; hình ảnh người thân, bạn bè, thầy cô; hình ảnh thiên nhiên…

• Định hình cảm xúc được gợi lên từ sự vật, hiện tượng: vui, buồn, bùi ngùi, thương nhớ…

• Hình dung người đọc bài thơ này có thể là những ai (người lớn, trẻ em…) để chọn cách diễn đạt cho phù hợp.

Bước 2: Làm thơ

• Diễn đạt cảm xúc, suy ngẫm của em bằng những từ ngữ, hình ảnh sống động, gợi cảm, ví dụ: Cánh buồm giương to như mảnh hồn làng (Tế Hanh).

• Dùng từ láy, các biện pháp tu từ (nhân hoá, so sánh, ẩn dụ, hoán dụ, điệp ngữ), hình ảnh tượng trưng…. để tăng hiệu quả biểu đạt của hình tượng thơ. Ví dụ: hình ảnh “bếp lửa” (Bếp lửa – Bằng Việt), biện pháp so sánh Chiếc thuyền nhẹ băng như con tuấn mã (Quê Hương – Tế Hanh).

• Lựa chọn, bổ sung hoặc giảm bớt số từ trong một dòng thơ, đảm bảo mỗi dòng thơ có tám chữ.

• Gieo vần chân theo từng cặp (cùng thanh bằng hoặc thanh trắc) ở tiếng thứ 8 của hai dòng thơ liền nhau. Thay thế những từ ngữ đã có bằng những từ ngữ khác có vần giống hoặc gần giống.

• Sử dụng dấu câu phù hợp để tạo sự ngắt nhịp linh hoạt cho bài thơ sao cho thể hiện được chính xác tình cảm, cảm xúc của em.

• Đọc diễn cảm các câu thơ đã viết, lắng nghe xem âm thanh, nhịp điệu của bài thơ có phù hợp với cảm xúc mà em muốn thể hiện hay không.

Bước 3: Chỉnh sửa

• Dùng bảng kiểm sau để kiểm tra hình thức và nội dung bài thơ:

Bảng kiểm hình thức và nội dung của một bài thơ tám chữ

Đọc lại bài thơ từ vai của người đọc và trả lời câu hỏi:

– Điều em thích nhất ở bài thơ này là gì?

– Nên điều chỉnh những gì để giúp bài thơ hay hơn?

* Bài thơ tham khảo:

MẸ TÔI

Có người mẹ hơn nửa đời tần tảo

Nặng trên vai chuyện cơm áo gạo tiền

Luôn nhẫn nại giữa dòng đời vạn biến

Nét nhân từ Người sánh tựa cô tiên.

Có người mẹ qua bao mùa giông bão

Lắm khó khăn da thô ráp chai sần…

Đổi tuổi xuân cùng mồ hôi nước mắt

Cho con mình được khôn lớn thành nhân.

Có người mẹ tấm lòng luôn rộng mở

Chở che con tha thứ lúc lỗi lầm

Dù phải nhận về mình bao cay đắng

Chẳng oán hờn vì hai chữ tình thâm.

Có người mẹ giờ đây không còn nữa

Bóng hình người mãi ngự trị tim tôi

Không giàu sang không uy quyền địa vị

Luôn yêu thương trân quý nhất trên đời…!!!

TRÁI TIM CỦA MẸ

Con sinh ra nơi tiếng khóc chào đời

Nghe tiếng hát à ơi con của Mẹ

Dòng sữa ngọt Mẹ cho con từ bé

Miếng cơm nhai từ đứa trẻ nằm nôi

Tập cho con biết nói lại biết ngồi

Biết vòng tay nụ cười con ạ Mẹ

Chạy lẫm đẫm, Mẹ theo sau sợ té

Giọt mồ hôi đỗ nhẹ trán Mẹ rồi

Mẹ vẫn cười nét hiền hậu Mẹ ôi!

Vòng tay ấm ôm con rồi siết chặt

Ôi sung sướng con nhìn qua ánh mắt

Ngấn lệ trào trên khuôn mặt Mẹ yêu

Những đêm Đông giá lạnh gió thổi nhiều

Mẹ trăn trở ôm con yêu của Mẹ

Dỗ giấc nồng nhè nhẹ hát lời ru

Biết gì đâu một đứa nhỏ đần đù

Ngồi cạnh Mẹ bóng mù u che mát

Lo cho con những cơm chiều đạm bạc

Đi học về nghe câu hát Mẹ yêu

Mẹ cho con tình mang nặng quá nhiều

Mười ba tuổi biết bao nhiêu nặng nợ

Tóc phai màu con còn nhớ Mẹ ơi!

Đứa con yêu thương nhớ Mẹ suốt đời

Mùa hạ đến, nước mắt rơi ngày giỗ Mẹ!!

Lời giải 1:

Mùa đông năm ấy

Nơi phương xa con nhớ những vòng tay

Nhớ những cái ôm tình mẹ thiết tha

Trong đêm đông nơi phồn hoa náo nhiệt,

Con ngồi đong những kí ức vơi đầy

Vất vả nuôi con dáng mẹ đã hao mòn

Con giật mình, giận tím cả thời gian

Ngày khai trường, tiếng cười con giòn tan

Và con biết mẹ là người vui nhất

Áo lấm bùn nâu nhuộm màu hương đất

Ai hay, ai biết giọt mặn đổi tiếng cười?

Mẹ – người phụ nữ đã hi sinh cả cuộc đời

Người chỉ cho đi chứ chẳng mong nhận lại.

Con nơi xa, nhớ khoảng trời năm ấy

Mong được mẹ ôm, nghe mẹ nói, mẹ cười

Con đêm nay, lệ nhạt nhoà trang sách

Ước ngày về gọi hai tiếng: “Mẹ ơi!”